Hugvísindaþing 2026

Í Árnagarði 201, laugardaginn 14. mars kl. 10:00-12:00.

Nína Björk Árnadóttir (1941-2000) er í hópi íslenskra skáldkvenna sem brutu blað í íslenskri bókmenntasögu. Hún gaf út sína fyrstu ljóðabók 1965 og vakti athygli fyrir ögrandi yrkisefni og óvenjulega nálgun. Ljóðabækur hennar urðu níu talsins en einnig gaf hún út sögur og leikverk. Nína Björk hefði orðið áttatíu og fimm ára í sumar hefði hún lifað (7. júní 1941-16. apríl 2000) en hún lést aðeins tæplega 59 ára gömul. Í málstofunni munu þátttakendur nálgast höfundarverk Nínu á ýmsan hátt. Auk tveggja fyrirlestra bókmenntafræðinga verður kynnt viðamikið samstarfsverkefni hóps listakvenna sem eru að vinna óperuverk, kvikmyndaverk og hljómplötu með sönglögum, allt unnið út frá skáldskap Nínu Bjarkar og hefur yfirskriftina Í Óttaskógi. Í fyrri hluta málstofunnar flytja tveir bókmenntafræðingar erindi um skáldskap Nínu og í seinni hlutanum kynna listakonurnar verkefnið Í Óttaskógi. 

Soffía Auður Birgisdóttir skipulagði málstofuna.

 Fyrirlestrar

Nína Björk Árnadóttir (1941-2000) var eitt áhugaverðasta ljóðskáld 20. aldar á Íslandi. Ljóðabækur hennar geyma berorðar lýsingar á líkamlegum kenndum og kynlífi og enn fremur sláandi lýsingar á ýmsum tabúum, á borð við geðsjúkdóma og fóstureyðingu. Gagnrýnendur, sem allir voru  karlmenn, lögðu hins vegar ríka áherslu á að draga fram það sem þeim þótti betur hæfa ungri skáldkonu, á borð við kvenlega mýkt og móðurlega blíðu, og jafnvel þegar skáldkonan var greinilega ögrandi og beinskeitt. Í erindinu verður fjallað um þróun í ljóðum Nínu Bjarkar á sjöunda og áttunda áratugnum og rýnt í þær viðtökur sem verkin fengu frá karlkyns gagnrýnendum.

Í fyrirlestrinum verður fjallað um myndmál dauða og sjálfseyðingar í völdum ljóðum Nínu Bjarkar Árnadóttur og Sylviu Plath, en nýkomin er út bók þeirrar síðarnefndu, Ariel, í íslenskri þýðingu. Vikið verður að skrifum enska skáldsins og bókmenntafræðingsins A. Alvarez en 1971 kom út bók hans The Savage God. A Study of Suicide, sem vakti verðskuldaða athygli og hafði mikil áhrif. Nína Björk vísar til guðsins grimma í einu ljóða sinna og jafnframt til bókar A. Alvarez, þar sem hún segir að guðinn „leggist oft á listamenn og ekki síst, ungar listakonur“. Báðar töpuðu þær Nína Björk og Sylvia Plath baráttunni við hinn grimma guð og í ýmsum ljóðum þeirra má sjá merki um þá baráttu.

Undanfarin ár hafa ofan nefndar listakonur unnið saman að því að skapa ýmis listaverk er byggja á ljóðum og verkum Nínu Bjarkar Árnadóttur. Í upphafi átti að setja upp litla óperu sem var nokkurs konar samklippuverk og byggðist á erlendri óperu frá upphafi 20. aldar. Verk Nínu Bjarkar rötuðu í fyrstu inn í verkefnið sem tenging inn í ákveðið andrúmsloft og íslenskan ljóðaheim. Smátt og smátt tók Nína Björk yfir, ljóð hennar og rödd svo áhugaverð, margbrotin og fögur. Erlenda óperan liggur enn undir auk ýmissa annarra verka sem veitt hafa innblástur en Nína Björk Árnadóttir ljóð hennar og verk gefa tóninn. Nú er svo komið að heimurinn þenst enn út og í smíðum eru ópera, hljómplata, myndlistarsýning og lítil kvikmynd og verkin öll í undirbúningi samhliða. Á málstofunni mun hópurinn fjalla um tilurð og ferli verkefnisins Í Óttaskógi í máli, myndum og tónum.

Share