Hugvísindaþing 2026

Í Lögbergi 102, föstudaginn 13. mars kl. 15:15-17:15.

Púlsinn verður tekinn á íslenskum kvikmyndafræðum. Litið verður til þess hvernig vísindaskáldskaparmyndir hafa fjallað um gervigreind í tímans rás, hvernig feðraveldisskrímsli birtast í listabíóinu, hvernig húmor þenur jafnan út mörk hins leyfilega og það mikilvæga hlutverk sem Fræðslumyndasafn ríkisins gegndi á fyrri tíð. Björn Þór Vilhjálmsson skipulagði málstofuna.

Fyrirlestrar

Í  fyrirlestrinum verður fjallað um feril Ósvalds Knudsen, eins af merkustu kvikmyndagerðarmönnum Íslands á 20. öld. Sérstök áhersla verður lögð á þróun hans sem listamanns – frá fyrstu árunum þar sem hann einbeitti sér að myndum um náttúru, atvinnuhætti og þjóðlíf fyrir innlenda áhorfendur, yfir í verk sem vöktu athygli á alþjóðlegum kvikmyndahátíðum og víðar. Rætt verður um samspil hans við son sinn Vilhjálm Knudsen og tónskáldið Magnús Blöndal, sem áttu þátt í að færa kvikmyndir Ósvalds yfir á svið nútímalegri kvikmyndalistar. Fyrirlesturinn leiðir áhorfendur í gegnum umbreytingu kvikmynda hans yfir á alþjóðlegt svið og svo áfram mögulega inn í íslenska nýbylgju.

Hver þáttur Dönsku konunnar, nýrrar þáttaraðar Benedikts Erlingssonar, hefst og endar á söng- og dansatriði. Trine Dyrholm, sem fer með hlutverk dönsku konunnar Ditte, lætur þar ljós sitt skína, iðulega í fylgd með ólíkum meðleikurum sínum. Þessi atriði skapa stemmingu og manneskjan sem við horfum á dansa og syngja – einhvers staðar á mörkum þess að vera Ditte og Trine – er óneitanlega afar heillandi. Fyrrum hermaðurinn og leyniþjónustukonan Ditte er flókin og spennandi persóna, en það eru þættirnir, með sínum myrka húmor og siðferðislegu álitaefnum, líka. Svo flóknir að nauðsynlegt er að takast á við þá eigi síðar en á Hugvísindaþingi 2026, aðeins nokkrum vikum eftir að þeir voru sýndir á RÚV.

Art cinema, in its associations to national cinemas and the avant garde, shares its cinematic histories with horror, but also maintains its dialogue with Hollywood in its resistance to it, particularly in representations of the familial institution. Embracing key films of the more extreme fare, this presentation explores the harmony between art cinema and horror in the performance of patriarchs and monsters. Michael Haneke’s Funny Games (1997/2007), Gaspar Noé’s Irreversible (2002) and Yorgos Lanthimos’s The Killing of a Sacred Deer (2017) all relish in the transparency of their narratives while exceeding expectations of violence through the suspense of anti-suspense, ultimately castrating their patriarchs of heroism.

Að mörgu leyti virðumst við lifa á dögum vísindaskáldsögunnar – hliðarheimar á netinu ógna lýðræðinu, illmenni sem á alla gervihnettina hyggur á heimsyfirráð og gervigreindin mun útrýma mannkyninu laust fyrir 2030 samkvæmt viðamikilli skýrslu sem út var gefin í fyrra. Í þessu erindi verður hugað að því hvernig hægt er að lesa sögu vísindaskáldskaparmyndarinnar með hliðsjón af samtímanum og verður þar sérstaklega hugað að þematískri úrvinnslu á gervigreindarstefinu.

Share