Í Lögbergi 103, föstudaginn 13. mars kl. 13:15-14:45.
Í málstofunni verða flutt þrjú erindi um íslenskar miðaldabókmenntir. Erindin spanna vítt svið en eiga þó sameiginlegt að teygja sig úr náttúrulegri og viðbúinni skipan heimsins yfir í hið ónáttúrulega, jafnvel hið yfirnáttúrulega. Fjallað verður um veður sem er framkallað eftir pöntun, um náttúrusteina og um torfengna vitneskju um fortíð og framtíð.
Sigríður Sæunn Sigurðardóttir skipulagði málstofuna.
Í Íslendingasögum má finna lýsingar á veðri sem framkallað er eftir pöntun, oft til að valda öðrum skaða. Slíkt veður er stundum nefnt galdraveður eða gjörningaveður og má rekja til fjölkunnugra einstaklinga. Í þessu erindi er fjallað um hvaða veðurþáttum hinir fjölkunnugu einstaklingar reyna að breyta og hvernig þeir framkalla breytingarnar. Dæmi eru tekin úr völdum Íslendingasögum, s.s. Eyrbyggju og Laxdælu. Þá er einnig rætt um hvernig galdraveður að fornu rímar við markvissar veðurbreytingar í nútímanum, einkum með tilliti til þeirra aðferða sem notaðar eru og hverjir hafa vald til að breyta veðrinu.
Í frumsömdum riddarasögum þeim sem settar voru saman á Íslandi á miðöldum má finna ýmsa gripi sem samkvæmt skilningi nútímamannsins teljast til hins yfirnáttúrulega. Í sögunum sjálfum, hins vegar, eru gripirnir hluti af hinum náttúrulega heimi. Í erindinu mun ég fjalla um náttúrusteina riddarasagna og bera þá saman við náttúrusteina í öðrum miðaldatextum. Þá mun ég ræða nútímaframsetningu á þessum steinum og það hvort rétt sé að varpa okkar hugmyndum um náttúruna á eldri texta sem byggja á annarri heimssýn en okkar eigin.
„Feigum munni mælti ég mína fornu stafi og um ragnarök“ eru orð sem jötunninn Vafþrúðnir mælir þegar hann viðurkennir að hafa lotið í lægra haldi fyrir Óðni. Í Vafþrúðnismálum líkt og nokkrum öðrum eddukvæðum er sagt frá sköpun heimsins og endalokum hans. Þar virðist vitneskja um örlög guða og veraldarinnar vera torfengin og jafnvel hættuleg og þeir guðir sem vilja vita meira um framtíðina þurfa oft að ferðast til annarra heima, ræða við jötna og völvur og leggja sig í hættu til að öðlast svör.
Í þessum fyrirlestri verður áhersla lögð á eddukvæðin Vafþrúðnismál, Völuspá, Baldursdrauma, Hyndluljóð og Lokasennu og skoðað hvaða upplýsingar koma þar fram um ragnarök, hvaða verur búa yfir vitneskju um þá atburði og hvað guðirnir þurfa að gera til að fá aðgang að þeirri þekkingu.
