Hugvísindaþing 2026

Í Árnagarði 303, laugardaginn 14. mars kl. 15:00-16:30.

Í málstofunni verður rætt um verk eftir pólsk ljóðskáld og skáldsagnahöfunda úr samtíma okkur út frá ýmsum nálgunarleiðum, m.a. hvernig samtímaskáldkonur fjalla um einsemd og ástir og hvernig erlend skáldverk eru endurmótuð af tveimur nóbelsverðlaunahöfum, enska samræðuljóðið hjá Czesław Miłosz og Töfrafjall Thomasar Mann í The Empusium, nýjustu skáldsögu Olgu Tokarczuk. Guðni Elísson skipulagði málstofuna.

Fyrirlestrar

Í fyrirlestrinum verður varpað fram spurningum um hvernig enska samræðuljóðið kunni að hafa mótað uppbyggingu og rökleiðslu sumra lengri ljóða pólska skáldsins Czesławs Miłosz. Hann þekkti þessa tilteknu bókmenntagrein vel en hann hafði þýtt „fyrirmyndarljóðið“, „Tintern Abbey“ eftir Wordsworth, yfir á pólsku á árunum síðari heimsstyrjaldarinnar. Í fyrirlestrinum verður augum fyrst og fremst beint að ljóðinu „Ákalli“, sem Miłosz skrifaði árið 1954 á meðan hann var í útlegð í Frakklandi en það sýnir glöggt skilning hans á greininni, jafnt hvaða tækifæri búa í henni og hvernig hann getur ummótað hana sér til hagsbóta.

Fyrirlesturinn fjallar um ljóðlist pólskra kvenskálda með áherslu á þema einsemdar bæði í ljóðum en einnig í félagslegu samhengi hvað varðar kyn og minnihlutahópa. Kynnt verða þekkt sem óþekkt skáld og mikilvægi þess að varpa ljósi á ljóðlistarsenu pólskra kvenna. Auk þess verður fjallað um hvernig ást birtist í ljóðlist valinna skálda og hlutverk náttúrunnar við skilning á sjálfinu sem og öðrum.

Skáldsagan The Empusium eftir Olgu Tokarczuk er öðrum þræði hrollvekja, eins og undirtitillinn „Hryllingssaga á heilsuhæli“ gefur til kynna. Höfundurinn hefur sjálf sagt söguna snúast um „langvarandi sögulegan feðraveldishrylling“ með sínum hefðbundu birtingarmyndum í átökum og metingi, í svarthvítri sýn á kynin og kvenfyrirlitningu. Í fyrirlestrinum verður draugahúsið túlkað sem óhagganlegt samfélagskerfi sem rammar inn og mótar tilvist okkar á ýmsa vegu. En draugahúsið varpar ekki aðeins ljósi á hugmyndafræðilega og efnahagslega þætti kerfanna sem við tilheyrum því sú reynsla er einnig líkamleg og þá verður húsið að tákni fyrir vitundina en löng hefð er fyrir því í vestrænum bókmenntum að tengja milli læknisfræðilegra smithugmynda og fræðisetninga um áhrif „hættulegra“ sjónarmiða á óvarða huga. Þetta sést skýrt í sögu Tokarczuk þar sem heilsuhælið hefur bæði það hlutverk að einangra sjúka líkama og að viðhalda sjúkri menningu.

Share